Günümüzde markalar, somut varlıklardan daha değerli hale gelmiştir. Öyle ki şirketlerin gücü artık sahip oldukları maddi varlıklardan ziyade markalarının değeri ile ölçülmektedir. Değer taşıyan her unsur gibi markaların da korunması gereklidir. Markanın korunması ise onun sahibi adına tescil edilmesiyle başlar.

Marka koruması, dünyanın hemen hemen tüm ülkelerinde Türkiye’nin de 1930 yılında imza attığı “Paris Anlaşması” kriterlerine göre sağlanmaktadır. Türkiye’de markalar, bu anlaşmaya uygun olarak hazırlanmış ve 1995 yılından itibaren yürürlükte olan 556 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında korunmaktadır.

Gerek üretim gerekse hizmet sektöründe faaliyet gösteren işletmeler, ürün veya hizmetlerini ayırt etmek için kullandıkları markaların başkaları tarafından taklit edilmesini önlemek amacıyla marka tescili yaptırmalıdır. Marka tescili; kullanılan isim, logo veya ayırt edici işaretlerin birebir aynısının ya da benzerlerinin kullanılmasını engelleyen en güçlü ve en önemli hukuki yoldur.

556 sayılı Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye göre tescil edilebilecek marka çeşitleri aşağıda belirtilmiştir:

a) Ortak Marka: Üretim, ticaret veya hizmet işletmelerinden oluşan bir grubun mal veya hizmetlerini, diğer işletmelerin mal veya hizmetlerinden ayırt etmeye yarayan işarettir.

b) Garanti Markası: Marka sahibinin kontrolü altında, birden fazla işletme tarafından kullanılan; bu işletmelerin ortak özelliklerini, üretim yöntemlerini, coğrafi menşelerini ve kalite standartlarını garanti eden işarettir.

c) Ticaret Markası: Bir işletmenin ürettiği veya ticaretini yaptığı malları, diğer işletmelerin mallarından ayırt etmeye yarayan işarettir.

d) Hizmet Markası: Bir işletmenin sunduğu hizmetleri, diğer işletmelerin hizmetlerinden ayırt etmeye yarayan işarettir.

Birden fazla gerçek veya tüzel kişi, birlikte kullanmak istedikleri markayı ticaret markası ve/veya hizmet markası olarak başvuru formunda yer alan başvuru sahibi bölümüne ad veya unvanlarını birlikte yazarak tescil başvurusunda bulunabilirler.

Marka Yenileme
Marka koruma süresi başvuru tarihinden itibaren 10 yıldır ve onar yıllık dönemler halinde uzatılabilir. Marka hakkının devamı için, ilgili mevzuatta belirtilen koşullar ve süreler içerisinde yenileme işleminin yapılması zorunludur. Koruma süresinin bitiminden itibaren altı ay içinde yenilenmeyen markalar hükümsüz sayılır.

Yenileme talebi, koruma süresinin sona erdiği ayın son gününden önceki altı ay içerisinde yapılmalıdır. Bu sürenin kaçırılması durumunda, ek ücret ödenmesi şartıyla koruma süresinin bitiminden itibaren altı aylık ek süre içerisinde de yenileme yapılabilir. Yenileme işlemi, marka sahibinin veya vekilinin talebi ile gerçekleştirilir ve her marka için ayrı başvuru yapılması gerekir.

Yenileme talebinin geçerli sayılması için; talep dilekçesi, yenileme ücretinin ödendiğini gösterir belge ve vekil aracılığıyla başvuru yapılmışsa vekaletname ibraz edilmelidir. Gerekli görülmesi halinde Enstitü, noter onaylı belgeler dahil olmak üzere ek bilgi ve belge talep edebilir.

Unvan, Adres veya Nev’i Değişiklikleri
Marka sahibine ait unvan, adres veya şirket türü değişikliklerinin resmi sicile işlenmesi gerekmektedir. Bu işlemler için talep dilekçesi, ücret ödeme belgesi (adres değişikliği ücretsizdir) ve vekil aracılığıyla başvuru yapılmışsa vekaletname sunulmalıdır. Aynı nedene dayanan birden fazla marka için tek talep yapılabilir, ancak gerekli durumlarda ek belgeler istenebilir.

Marka Mülkiyetinde Değişiklik
Marka sahibi; devir, kısmi devir, birleşme, miras veya cebri icra yoluyla değişebilir. Bu tür değişikliklerin sicile kaydedilmesi ve Resmi Marka Bülteni’nde yayımlanması için gerekli belgelerin sunulması zorunludur.

Devir işlemlerinde devir sözleşmesi, birleşmelerde ticaret sicil gazetesi, miras durumlarında mirasçılık belgesi, cebri icrada ise ilgili resmi belgeler ibraz edilmelidir. Kısmi devir durumunda, devredilen mal veya hizmetler için yeni bir marka kaydı oluşturulur.

Marka Lisansı
Marka sahibi, markasının kullanım hakkını tamamen veya kısmen üçüncü kişilere lisans yoluyla devredebilir. Lisansın geçerli olabilmesi için noter onaylı lisans sözleşmesi ve gerekli belgelerin sunulması gerekir. Lisans, inhisari (tek yetkili) veya inhisari olmayan şekilde verilebilir. Sicile kaydedilmeyen lisanslar, üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez.

Haciz ve Teminat İşlemleri
Marka, işletmeden bağımsız olarak haczedilebilir ve bu durum sicile kaydedilerek ilan edilir. Aynı şekilde marka teminat olarak da gösterilebilir. Teminat ve haciz işlemleri için ilgili sözleşmelerin ve ödeme belgelerinin sunulması gerekir.

Rehin İşlemleri
Marka, bağımsız olarak rehin edilebilir. Rehin süresi boyunca, marka üzerinde yapılacak işlemler için rehin alanın onayı gereklidir. Rehinin sicile işlenebilmesi için talep dilekçesi, rehin sözleşmesi ve ilgili belgelerin sunulması zorunludur.

Marka Hakkından Vazgeçme
Marka sahibi, markasının tamamından veya belirli mal ve hizmet sınıflarından vazgeçebilir. Bunun için talep dilekçesi, vekaletname (varsa) ve kimlik/imza belgeleri gibi gerekli evrakların Enstitüye sunulması gerekir.