Türkiye’de başvurusu yapılan endüstriyel tasarımlar tüm dünyada geçerli midir?

Tasarım, hangi ülkede alınmışsa o ülkede koruma sağlayan bir belgedir. Bu sebeple Türkiye’de belgeye bağlanmış bir tasarım yalnızca Türkiye’de koruma altındadır. Başka ülkelerde tasarımın korunması isteniyorsa, ilgili ülkelerin patent ofislerine tescil başvurusu yapılması gerekmektedir.

Bunun için korunma talep edilen ülkelerde ayrı ayrı başvuru yapılmalıdır. Ancak OHIM’nin (Avrupa Birliği Fikri Mülkiyet Ofisi) 2002 yılında aldığı karar sonrası, Topluluk Tasarım Tescili ile tek başvuru üzerinden 27 Avrupa ülkesinde tekli veya çoklu tasarım tescili yapılabilmektedir. Topluluk dışındaki ülkelerde koruma için ise her ülkeye ayrı başvuru yapılması gerekir.

Lahey Antlaşması kapsamında uluslararası tescil sistemi nedir, avantajları nelerdir?

01.01.2005 tarihinden itibaren ülkemizde uygulanmaya başlayan tasarımların uluslararası tesciline ilişkin Lahey Anlaşması’nın 1999 Cenevre Metni kapsamında, tek bir başvuru ile üye ülkelerde tasarım tescili yaptırmak mümkündür. Başvuru sırasında üye ülkeler arasından koruma istenen ülkeler seçilebilir.

Bu sistem sayesinde, her ülkeye ayrı ayrı başvuru yapma zorunluluğu ortadan kalkar ve süreç hem zaman hem maliyet açısından daha avantajlı hale gelir.

Tasarım Araştırması

Firmalar, herhangi bir ürün konusunda alınmış tasarımları öğrenmek için patent araştırmasına benzer şekilde tasarım araştırması yapabilir. Ancak tasarım başvurularında genel bir sınıflandırma sistemi kullanıldığından, yapılan araştırmalar çoğu zaman geniş sonuçlar verir ve bu durum sağlıklı analiz yapmayı zorlaştırır. Buna rağmen, belirli bir firmanın sahip olduğu tasarımlar öğrenilebilir ve bu tasarımların detaylarına ulaşılabilir.

Tasarım Yenileme

Yenileme işlemi, tasarım haklarının devamlılığı için zorunludur. Kullanılan tasarımın faaliyet alanı genişlemişse, hem mevcut tasarımın yenilenmesi hem de yeni alanlar için ek başvurular yapılması gerekir. Mevcut tasarımın süresinin dolmasını bekleyip yeniden başvuru yapmak, hak kaybı riski oluşturabileceğinden önerilmez.

Tasarım Adres Değişikliği

Tasarım belgeleri, görsel bir yenilik üzerindeki tekel hakkını temsil eder. Ticari hayatta yapılan değişikliklerin Türk Patent ve Marka Kurumu kayıtlarına da yansıtılması gerekir. Örneğin adres değişikliği resmi olarak bildirilmezse, kurumdan gelen bildirimler eski adrese gönderilebilir ve bu durum hak kayıplarına yol açabilir. Bu nedenle tüm değişikliklerin resmi kayıtlara işlenmesi büyük önem taşır.

Tasarım Ünvan Değişikliği

Tasarım hakkı sahibinin unvanında değişiklik olması durumunda, bu değişikliğin ilgili kuruma bildirilmesi gerekmektedir.

Tasarım Devri

Tasarım tescil başvurusu veya tescilden doğan haklar, başka bir kişiye ya da kuruma devredilebilir.

Tasarım Lisansı

Tasarım hakkından doğan kullanım yetkisi, ülke genelinde veya belirli bölgelerde geçerli olacak şekilde lisans sözleşmesine konu edilebilir.

Tasarım İtirazı

İlan edilmiş bir tasarıma karşı, gerçek veya tüzel kişiler ile ilgili meslek kuruluşları; tasarımın yenilik ve ayırt edici nitelik taşımadığı veya hak sahipliği gerekçesiyle, ilan tarihinden itibaren 6 ay içinde itirazda bulunabilir.

Yapılan itirazlar öncelikle şekli açıdan incelenir ve ardından karşı görüş alınması için başvuru sahibine iletilir. Nihai değerlendirme ise sunulan belgeler doğrultusunda Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu tarafından yapılır.

Her fikir patentlenebilir mi?

Hayır, yalnızca yenilik ve buluş niteliği taşıyan fikirler patentlenebilir.

Firmalar, herhangi bir ürünle ilgili daha önce alınmış tasarımları öğrenmek için patent araştırmasına benzer şekilde tasarım araştırması yapabilir. Ancak tasarım başvurularında genel bir sınıflandırma sistemi kullanıldığı için, yapılan araştırmalar çoğu zaman oldukça geniş sonuçlar verir. Bu durum, belirli bir konuya odaklanmayı zorlaştırır ve sağlıklı bir analiz yapılmasını engelleyebilir.

Buna rağmen, belirli bir firmanın sahip olduğu tasarımlar tespit edilebilir ve bu tasarımların detaylarına ulaşmak mümkündür. Bu sayede rakip analizi yapılabilir ve sektördeki tasarım trendleri hakkında önemli bilgiler elde edilebilir.